B2.2 mailako 22. eskola, 2025eko abenduaren 15ekoa

 

22. eskola: 2025eko abenduaren 15ekoa.

-       ENTZUNAREN ULERMENA: Zer berri? 2. Sei albistetxo entzun dituzte eta  bi ariketa egin. Lehenengoan, albiste bakoitza  albiste horren gaiarekin uztartu behar izan dute, alegia, berri bakoitza zeri buruzkoa den edo zertaz aritu diren hizketan jakin behar izan dute; bigarren ariketan, berriz, horko esaldiak zein hiztunek esan edo aipatu dituen aukeratu behar izan dute. Ariketa bakoitzerako, behin entzun behar da entzungaia; azken finean, entzungai berak direnez, bi ariketak egitean, azkenerako, albiste bakoitza bi aldiz entzuten da. Nahi izatera, zuzendu ostean, berriro entzun daitezke. Oharrak:

“Zaharrak berri”. Norbaitek “zer berri?” galdetzen dizunean, “zaharrak berri” erantzun diezaiokezu, ez dagoela berririk, ezer ez dela aldatu adierazteko. Gaztelaniazko “sin novedad” euskaraz modu txukunean adierazteko modua.

NORTAZ kasuan ohiko akatsa izaten da izenei -TAZ kasu marka jartzea, pluralean, batik bat: amataz, umeetaz, loreetaz, arazoetaz… hitz egingo dugu. Oker dago. Singularrean -AZ da kasu marka eta pluralean, -EZ: amaz, umeez, loreez, arazoez…hitz egingo dugu.

-TAZ izenordeetan bakarrik erabili behar da: nitaz, zutaz, gutaz, honetaz, horietaz, hauetaz, hartaz…

-    Indikatiboko iraganeko NOR-NORK adizkiak. Joan den astean emandako azalpena laburbildu diet.

a.    Horretarako, hasteko, adizki horien eskema harrarazi eta eta beharrezko azalpenak gogorarazi dizkiet: eskema nola dagoen egituratua, pertsona markak edo morfemak aurrean ala atzean doazen…

b.  Behin eta berriz gogorarazi diet 5. oharrak dioena, hau da, kontu izan dezatela NOR edo ZER 3. pertsona denean, adizki horietan NORK edo ZERK subjektuaren pertsona marka edo morfema aurrean baitoa (nuen, zenuen, genuen, zenituzten…), gainerakoetan ez bezala.

Izan ere, gainerakoetan,  atzean doa NORK edo ZERK subjektuaren pertsona marka (ninduzun, zintudan…).

Beraz, NOR edo ZER 3. pertsona (hura / haiek) duten adizkiak (betidanik “ukan” izenez ezagutzen ditugunak) EZINGO DIRA eskema horretatik atera, ezingo dira eskema horretan “enkajatu” edo txertatu. 

c.    Taula horizontalari arretaz erreparatu diogu eta ikasleei ohartarazi diet adizki horietan NOR pertsona marka aurrean doala, eta beraz, berdin hasten direla, 3. pertsonetan ez bezala; izan ere, arestian aipatu bezala, hauetan NORK marka da hasieran doana eta, beraz, subjektuaren arabera, modu desberdinean hasten dira 3. pertsonako adizkiok.

-     Indikatiboko iraganeko NOR-NORK adizkiak lantzeko ariketak eginak dituzten galdetu diet; jarrai dezatela egiten. Gaurkoan, ahozko jarduera egin dugu: AHOZKO JARDUERA: MINTZA KATEATUA (I. saioa):

“Dabidek (nork) joan den egunean gu (nor) aditzak ziztu bizian (=oso azkar) esatera (zertara?)  behartu (=derrigortu) GINTUEN, adizkien erabileran trebatzeko“.

“Igande goizean zuk (nork) gu (nor) Urbasan ikusi GINTUZUN, perretxikotan genbiltzala(rik)”.

A aukera) Ikasle bakoitzak ondoko ikaskideari konbinazio bat eskatu dio esaldi bera probestuz; batzuetan, NORK edo ZERK aldatuta; beste batzuetan, subjektuari eutsi eta NOR edo ZER aldatuta, eta, besteetan, biak (subjektua eta objektua) aldatuta. Horrela, iraganeko NOR-NORK adizkiak landu ditugu ahoz gurpilean.

B aukera) Irakasleak ikasle bakoitzari konbinazio bat eskatu dio, esaldi bera probestuz.

-      Bidaiatzeko modu berrien (eta merkeen) bila. Testua irakurri ahala, idatziaren ulermena lantzeko jarduera honen  zuzenketa egin dugu, astiro, beharrezko azalpenak emanez. Ikasleek testuko hutsuneak osatu behar zituzten, hamalau esaldiak hauei dagozkien lekuan txertatuz.

OHARRA: Norbaitek berriro egin nahi izanez gero, ariketa hau H5P formatuan (interaktiboa) ere eskura dago blogean.

Oharra: gogorarazi diet aditz trinkoek BA- daramatela aditz-ekintzaren baiezkotasuna indartzeko: badakit, badaukat, banoa, badatoz… (gaztelaniaz “ya lo sé”, “ya tengo”, “ya voy”, “ya vienen”…). Gehiago indartu nahi bada, nahikoa da adizki trinko horri aurrean dagokion partizipioa jartzea: Lana badaukate (“ya tienen trabajo”) > Lana eduki, badaukate (“tener, ya tienen trabajo”). Nik badakit (“yo ya lo sé”) > “Nik jakin, badakit” (“saber, ya lo sé”).

-        AHOZKO ADIERAZPENA: Turista mota (1. saioa) (30´): Aurreko egunetan, turismoa  eta honek dakarren masifikazioa mugatu behar litzatekeen ala ez eztabaidatu dugu. Zuzendu berri dugun jardueran (Bidaiatzeko modu berrien (eta merkeen) bila) zenbait ideia agertu zaizkigu, hala nola, gaur egun lehen baino irteera motzagoak egiten ditugula, oporretara joaten garenean gutxiago gastatzen saiatzen garela, askoz lehenagotik erosten ditugula azken momentura arte itxaron beharrean, gazteek nahiago izaten dutela bidaia-txartela erosi eta gero euren kabuz ibili, eta badirela merke bidaiatzeko moduak, esaterako, etxe-trukea, autoa partekatzea eta cochsurfing-a. Zu zeu nolako turista zaitugu? Beste makina bat turista bezala, promozionatzen diren lekuetara joaten den horietakoa ala txoko ezkutuen bila jotzen duten horietakoa? Ikasleak binaka nahiz hirunaka bilduta puntu jakin batzuen gainean solastu dira (puntu bakoitzeko denbora-tarte jakina utzi diet).

Gazteek dena antolatuta daukaten bidaiak egin beharrean, bidaia-txartela bakarrik erosten omen dute askotan eta gero gerokoak. Zuk zer duzu nahiago, bidaia antolatuak (hegaldia, egonaldia, otorduak, txangoak...dena barne)  egin ala bidaia-txartela bakarrik hartu eta gero zeure kontura ibili? Zergatik?

Zein izango litzateke zure ametsetako bidaia? Nora joango zinateke dena ordainduta edukiz gero?

Etxerako lanak:

-          Garaian garaikoa: Eguberrietan, kontuan izan, kontuak egin. Artikulua irakur dezatela, datorren asteazkenean honezaz mintzatzeko, Gabonak ate-joka ditugu eta. Testu honetan solasaldian erabiltzeko informazio aski esanguratsua topa dezakete. Bide batez, adituen aholkuak osa ditzatela, bertatik ateratako esaldiak txertatuz.

-         Madrildik bidalitako eskutitza osa ezazue bertatik ateratako lokailuak hutsune egokietan txertatuz. Jarduera hau Peñiscolako gutunaren antzekoa da eta, beraz, indartze-ariketa gisa ongi etorriko zaizue.

-     EKARRI: Bidaiatzeko zenbait aholku edo gomendio. Ulermen-jarduera honetan, batetik, hitz bankuko hitzak txertatu behar dituzte aholkuen hutsuneetan eta, bestetik, a), b) eta c) artean aukeratu behar dute ondo deklinatuta dagoena. Lexikoa ikasteko eta mugagabea errepasatzeko, ariketa egokia da guztiz.

-          EKARRI: Erlatibozko perpausak lantzen V

-    Alberto Ladron Aranaren nobela beltz bat – norberak nahi duena aukera lezake – irakurtzen has daitezela. Liburutegian dituzte hainbat ale eskuragarri.

-          EKARRI Kausazkoei buruzko teoria, irakurria.

-  Iritzi artikulua. Honako bi gai hauetako baten gainean idatzi: Zoritxarreko (=zorigaitzeko) sexu jazarpena eta genero indarkeria / Erosketen zurrunbiloan buru-belarri sartzera garamatzaten egun seinalatu horiek…

-    JARRAITU EGITEN: Iraganeko NOR-NORK adizkiak lantzeko ariketak, Bakarka liburukoak (194, 195, 170, 171. orrialde osagarriak) (erantzunak ere banatu dizkiet). Denak hurrengorako ez egiteko aholkatu diet,  nahieran administra ditzatela ariketa hauek.

OHARRA: ariketa hauek blogean ere topa ditzakezue H5P formatuan, “Indikatiboko Iraganeko NOR-NORK (1) eta (2)” izenpean.