32. eskola: 2026ko otsailaren 4koa
- Alegiazko
Baldintza edo Hipotetikoa: Joan de
astean, ahozko itzuli bat egin genuen, adizki hipotetikoak lantze aldera,
honako galdera honi erantzunez:
Zer egingo ZENUKE datozen Eguberrietan
loteria tokatuko BALITZAIZU?
Ahoz banan-banan galdera horri erantzun zioten eta nik erantzun guztiak jaso nituen, adizkiak kendu eta eurei itzultzeko. Etxean, esaldiak osatu behar izan dituzte adizki egokiekin. Gaurkoan, H5P formatuan zuzendu dugu ariketa.
- Alegiazko NOR-NORI baldintza lantzeko berariaz
prestatu nien ariketa egin duten galdetu eta balizko zalantzak argitu
(erantzun-orria ere banatu nien). Ohar bitez – erantzun orrian nahita ez nituen
jarri hiru adizki – nominalizazio bat
tartean denean, nahiz eta nominalizazio horrek berekin daraman objektua plurala
izan, aditza singularrean doala, nominalizazioak ekintza bakarra adierazten
baitu:
Gure amari entsaladarako tomateak
(objektu plurala) erostea (nominalizazioa) ahaztuKO BALITZAIO,…(balitzaizkio)
Txokolatezko bonboiak jatea gustatuKO BALITZAIT,…(balitzaizkit)
Gogorarazi
diet, halaber, Partizipioa + EZEAN = EZIK,
ezezko baldintzak egiteko egitura dela: Kontuz ibili ezean eta ongi eutsi
ezean, ohartzerako = konturatzerako emakume horri poltsa desagertuKO litzaioke.
Eta
“komodin” honek hiru baldintzetarako balio digula:
a) kontuz ibiltzen ez bada
(erreala),…desagertuko zaio
b) kontuz ibiliko ez balitz (hipotetikoa), …desagertuko litzaioke.
c) Kontuz ibili (izan) ez balitz (irreala)… desagertuko zitzaion=zitzaiokeen.
OHARRA: Norbaitek berriro egin nahi badu, ariketa hau H5P formatuan (interaktiboa) ere eskura dago blogean.
- Alegiazko adizkiekin jarraituz, gaurkoan, NOR-NORK
sistemari heldu diogu. Indikatiboko iraganeko adizkietatik abiatuta nola
sortzen diren gogorarazi diet. Horretarako, hainbat adibide egin ditugu
arbelean, eurek ikus zezaten Indikatiboko lehenaldiko adizkietatik baldintzako
adizkietara igarotzeko zer-nolako aldaketak egin behar dituzten (amaierako –(e)N kendu, BA- jarri eta 3. pertsonako Z- > L-. Bestalde, singularreko
1. pertsonako adizkiaren amaieran –DA geratzen bada, -T bihurtu).
Halaber, ondorioko adizkietan –KE non sartu behar duten azaldu diet, oso nahasgarria baita. Eurei azalpen orriaren kopia bana eman diet. Azalpena egin ahala, baldintzaren apunteetan dituzten taulei erreparatu diegu, adizki horien osaeraz ohar zitezen eta, bereziki, -KE non tartekatzen den ikus zezaten. Taula horretan -KE horiek nabarmendu ditugu.
- Garaian garaikoa: “Ondo pentsatu urtarrileko aldapako beherapenetan erori aurretik” izeneko jarduera zuzendu dugu. Ariketa honetan, esaldiaren 1. zatia eta 2.a uztartu behar izan dituzte ikasleek.
- Berdintasunezko konparazioa lantzeko ariketak egiteko astebete utzi diet (Gramatika eta ariketak II liburuko 182-3. orrialdeetakoak). Erantzunak ere banatu nizkien, egin ostean, zuzen zitzaten. Ariketaz ariketa, balizko zalantzak argitu ditugu. Ohar bitez honetaz: desberdintasun konparazio bat (baino… -ago(a)(k)) berdintasun partikula batekin (bezain; adina = beste) berridatzi nahi badugu esanahiari eutsiz – esanahia aldatu gabe – normalean ezezko perpausa egin beharko dugu.
Daniela (a) Dabid (b) baino gazteAGOA
da.
Orduan:
Dabid (b) EZ da Daniela (a)
BEZAIN gaztea.
= Daniela (a) EZ da
Dabid (b) BEZAIN zaharra.
“Dabid Daniela BEZAIN gaztea da” guztiz gramatikala da, baina esanahia aldatzen arituko ginateke hau esango bagenu.
Danielak (a) Dabidek (b) baino
urte gutxiAGOA ditu = dauzka.
Orduan:
Dabidek (b) EZ ditu
Danielak (a) ADINA = BESTE urte_.
= Daniela (a) EZ da Dabid (b) BEZAIN zaharra.
OHARRA: norbaitek ariketa hauek oraindik egin ez baditu edo berriro egin nahi baditu, berriz ere blogean atxiki dizkizuet.
- Ondoren, ariketa horietako zenbait esaldi hartu ditut aitzakiatzat, ADINAKO = BESTEKO konparazio partikula azaltzeko:
1) Concord hegazkinak (zerk)
tximistak besteko = adinako abiadura hartzen zuen (=tximistak bezain abiadura handia).
2) Gure baserria (A) ez da zuena (B) bestekoa =
adinakoa = bezain
handia.
3) Banketxeko zuzendari horrek (A) lehendakariak (B) adina = beste (diru) irabazten du (zenbat diru? diru asko) (kantitatea). Ez da beharrezkoa “diru” izena sartzea, “irabazi” aditzarekin argi dagoelako.
BAINA...
Banketxeko zuzendari horrek (A) lehendakariak (B) adinako = besteko soldata du (zenbateko soldata? soldata
handia) (soldata asko).
4) Herrietan (A) ez dira ibiltzen hirietan (B) adina = beste auto (zenbat auto? Asko)
BAINA...
Herrietan (A) ez dago hirietan (B) adinako
=besteko trafikoa (zenbateko trafikoa? trafiko handia)(trafiko asko).
5) Nagusiekin = adinekoekin = zaharrekin (A) haurrekin = umeekin (B) besteko = adinako kontua = ardura izan behar da (Zenbateko kontua? kontu handia)
(kontu asko). Intentsitatea adierazten du, ez
kantitatea.
= Nagusiekin (A) haurrekin (B) bezain kontu handia izan behar da.
ERNE!! Ordena: BEZAIN + izena + adjektiboa
Adibide horietan oinarrituta, ADINAKO = BESTEKO = adinbateko = bezainbesteko konparazio-partikulak azaldu dizkiet, izen zenbakaitzekin erabiltzen direnak, berdintasun konparazioak egiteko.
- AHOZKO
ADIERAZPENA. ELKARRERAGINA (1. saioa. 35-40 min.) : Irungo udala. Aurrekontu parte-hartzaileen ekimena.
Urte amaiera
gerturatzearekin (=hurbiltzearekin) batera, ekitaldi ekonomikoa[1]
ixteko eta datorren ekitaldirako aurrekontuak egiteko garaia iristen da. Egun,
hainbat udalek eta Foru Aldundiak herritarrei aurrekontu irekietan esku
hartzeko (=parte hartzeko) aukera eskaintzen diete, herritarrek dirua zertara
bideratu aholka edo proposa dezaten.
Irungo udala 2026rako aurrekontua egiten ari da. Aurrekontuaren partida bat hiritarren parte-hartze zuzena kontuan hartuta gauzatuko da. Hona hemen herritarrek aurrekontu parte-hartzaileen ekimen horretan udalari helarazi dizkioten 50 proposamen. Zuen batzordean eztabaidatu eta adostu ezazue proposatutako ekimen horietako zein gauzatuko zenituzketen eta zein ez (zein proposamen lehenesten dituzuen, alegia) eta bakoitzari ekonomikoki zenbateko lehentasuna emango zenioketen (hau da, aurrekontuaren zer ehuneko edo portzentaje bideratuko duzuen horietako bakoitzera), denona den dirua alferrik galdu (“derrochar”, “despilfarrar”) gabe.
-
Etxerako lanak:
§ Konparaziozko perpausak lantzeko ariketak, Gramatika eta ariketak II liburuan oinarrituak (erantzun orriekin).
§ Alegiazko baldintza edo hipotetikoa.
NOR-NORK sistemako ariketa analitikoak (erantzunekin).
OHARRA: Norbaitek
nahiago badu, ariketa hau H5P formatuan (interaktiboa) ere eskura dago blogean.
§ Sasoian sasoikoa deritzon jarduera, idatziaren ulermena
lantzekoa.
OHARRA: Norbaitek
nahiago badu, ariketa hau H5P formatuan (interaktiboa) ere eskura dago blogean.
§ Iazko ikasle ameslarien ametsak ariketa, alegiazko adizkiak lantzekoa eta
gaur zuzendu dugunaren parekoa.
OHARRA: Norbaitek
nahiago badu, ariketa hau H5P formatuan (interaktiboa) ere eskura dago blogean.
§ Iritzi artikulua: Erretiroa atzeratuz? /
Merkealdia…tentaldia?
§ NOIZNAHI EGITEKOAK:
§ Garaian
garaikoa: Dendarik denda, merkeenen bila izeneko cloze-testa; izan ere, garai honetan
izan ohi da merkealdia. Ariketarekin batera, zortzi orrialdeko txosten bat
banatu nien, non, erantzun zuzenak agertzeaz gain, horiei buruzko azalpenak
zehatz-mehatz idatzi nizkien. Irakur dezatela arretaz, nahiz eta erantzunak ongi eduki!!
OHARRA: Norbaitek
nahiago badu, ariketa hau H5P formatuan (interaktiboa) ere eskura dago blogean.
§ -T(z)EKOA(k)
+ IZAN egitura lantzeko espresuki
(= berariaz = beren beregi) prestatutako berridazketak (ebazpen orria ere
badute).
OHARRA: Norbaitek
nahiago badu, ariketa hau H5P formatuan (interaktiboa) ere eskura dago blogean.
