B2.2 mailako 46. eskola, 2026ko apirilaren 15ekoa

 

46. eskola: 2026ko apirilaren 15ekoa

-       -Partiz.+BEHARRIK = ZERTAN + partizipioa(RIK) // partizipioa + BEHAR.

 A)    Joan den egunean agertu zitzaigun esaldi hau hartu dugu abiapuntutzat:

Altuerak eta gaitasun fisikoak EZ DAUKATE zertan lotuta egon(ik)

= …EZ DAUKATE lotuta egon BEHARRIK.

B) Ikasle batek niri idatzitako balizko e-maila bat eta neuk emandako erantzuna irakurri ditugu ozenki.

Egun on, Dabid:

X nauzu. Gauza bat: orain arte ez dut hutsegiterik egin, klase guztietara joan izan naiz, baina datorren asteartean ezin izango naiz joan, hitzordua baitaukat Leitzako belarzale batekin. Zuritze-agiria ekarri behar dizut hutsegitea zuritzeko?

Zure erantzunaren zain naukazu.

Mila esker

X

Egun on, X:

Lasai, orain arte hutsegiterik ez daukazunez eta ikasturte osoan zuritu gabeko 14 hutsegite egin daitekeenez, ez daukazu = ez duzu zuritze-agiria ekarri beharrIK. Beraz, ez zaitez kezkatu.

Datorren ostegunean ikusiko dugu elkar.

Ordura arte.

Dabid

Ikasleei galdetu diet, nik bidalitako e-mailean zergatik jarri dudan

“Ez daukazu = ez duzu zuritze-agiria  ekarri beharrIK”

eta ez

“Ez duzu zuritze-agiria ekarri behar”.

Alegia, zein den BEHARRik eta BEHAR arteko aldea.

Adibide horietatik abiatuta, hasteko, BEHAR / BEHARRIK ez direla gauza bera ohartarazi ditut eta, ondoren, partizipioa + BEHARRIK  eta bere pareko adiera duen ZERTAN + partizipioa + (rik) azaldu dizkiet.

Hasteko, ez ditzatela nahas partizipioa + BEHAR egiturarekin!!!!!

1.      BEHAR  vs. BEHARRIK arteko desberdintasuna:

Liburutegian liburu bat mailegatzeko EZ DAUKAZU (=ez duzu) ZERTAN eskolara ETORRI(rik) = EZ DAUKAZU (= ez duzu) eskolara ETORRI BEHARRIK (baina, nahi baduzu, etor zaitezke).

Ez duzu eskolara etorri BEHAR, ez baitzaitu inork artatuko (debekua adierazten du).

Agiri horiek entregatzeko EZ DAUKAZU (=ez duzu)  ZERTAN udaletxera JOAN(ik) = EZ DAUKAZU (= ez duzu) udaletxera JOAN BEHARRIK, Internet bidez bidal ditzakezu (baina nahi baduzu, joan zaitez udaletxera).

Agiri horiek entregatzeko ez duzu udaletxera joan BEHAR, Diputaziora baizik.

Gaur egungo bikoteek EZ DAUKATE (= ez dute) seme-alabak ZERTAN EKARRI(rik) familia bat osatzeko, garai batean ez bezala = Gaur egungo bikoteek EZ DAUKATE (=ez dute) seme-alabak EKARRI BEHARRIK familia bat osatzeko, garai batean ez bezala.

Gaur egungo bikote batzuek ez dute = ez lukete seme-alabarik ekarri BEHAR, gero ez baitakite behar bezala hezten.

Gaur egun haur bat izateko emakume batek EZ DAUKA (=ez du) ZERTAN gizon bat BILATU(rik), intseminazio bidez izan dezake = Gaur egun haur bat izateko emakume batek EZ DAUKA (= ez du) gizon bat BILATU BEHARRIK, intseminazio bidez izan dezake.

Gaur egun haur bat izateko emakume batek ez du gizonik bilatu BEHAR, gizonek buruhausteak baino ez baitituzte eragiten.

J Inpetsonala egiteko: EZ DAGO  (= ez da) ZERTAN + partizipioa = EZ DAGO  (= ez da) + partizipioa + BEHARRIK.

Gaur egun, medikuarenean hitzordua hartzeko EZ DAGO ZERTAN anbulatoriora JOAN(ik), Internet bidez har daiteke

= Gaur egun, medikuarenean hitzordua hartzeko EZ DAGO anbulatoriora JOAN BEHARRIK, Internet bidez har daiteke.

Baina ez  ditzatela nahastu bi egiturak!!!

“Zure azalpena ulertu dugu, EZ DAUKAZU ZERTAN berriro azaldu BEHAR / BEHARRIK”.

Edo: “EZ DAUKAZU ZERTAN berriro azaldu(rik)”

Edo: “EZ DAUKAZU berriro azaldu BEHARRIK”.

Eta ez ditzatela nahastu ZERTAN eta BEHAR!!!

“Nahi ez baduzue, EZ DAUKAZUE ZERTAN etorri BEHAR fardelaren bila, nik etxera bidali ahal dizuet (=bidal diezazueket) eta.”

Edo: “ EZ DAUKAZUE ZERTAN etorri(rik) fardelaren bila, nik etxera bidali ahal dizuet (=bidal diezazueket) eta.”

Edo: “EZ DAUKAZUE fardelaren bila etorri BEHARRIK, nik etxera bidali ahal dizuet (=bidal diezazueket) eta.”

Hona hemen ikasle baten idazlanean irakurritako esaldia:  

* Egia esan, Eguberriak beste edozein egun bezalakoak dira, eta EZ DITUGU gehiegikeria izugarriak EGIN BEHAR.

Debekatuta al dago ba, gehiegikeriak egitea? Ez, ezta? Hona esaldi zuzena:

Egia esan, Eguberriak beste edozein egun bezalakoak dira, eta EZ DAUKAGU (= ez dugu) gehiegikeria izugarriak EGIN BEHARRIK .

Alegia, ez daukagula gehiegikeriak egin beharrik, baina norbaitek nahi badu, egin ditzala. Ez dago debekurik.

-       BEHAR vs. BEHARRIK arteko aldea ulertu duten jakiteko, 9 esalditan aukeraketa egokia egin behar izan dute. Ariketa egiteko tartea utzi eta jarraian, zuzendu egin dugu, beharrezko azalpenak emanez. Ulertu dutela dirudi.

-       Orainaldiko Ahalera. Gramatika eta ariketak II liburuko 14. orrialdera jo dugu. Orainaldiko Ahalerako adizkiak (nor / nor-nori / nor-nork / nor-nori-nork) gogorarazi dizkiet eta adizki hauetara heltzeko Indikatibotik zein urrats eman behar diren, “Orainaldiko Ahalera igarobidea” eta eskema (“Indikatibotik Ahalerarako urratsak orainaldia”) arbelean jarrita.

Indikatiboko adizkietatik Ahalerako adizkietara igarotzeko urrats nagusienak honakook dira:

-       Nor orainaldiko adizkiak (ez dute zailtasunik eta honezkero badakizkizue). 14. orrialdeko lehenengo taulari erreparatu diogu.

    -            Nor-nori orainaldikoak, singular nahiz pluralean (baina nor = zer 3. pertsona dutenak bakarrik) (14. orrialdeko 2. taula):  Indikatiboko orainaldiko          ZAI > DAKI bihurtzen da+ nori pertsona marka + -KE. Adib.: zait > dakiDAke; zaizu> dakiZUke; zaie > dakiEke; zaizkigu > dakizkiGUke; zaizkio > dakizkiOke… Adib.: mugikorra lurrera erori ahal zaizu = mugikorra lurrera eror_ dakiZUke; orain hartzen ez badituzu, giltzak bulegoan ahaztu ahal zaizkizu = …giltzak bulegoan ahaztu dakizkiZUke; eskale hori diru eske hurbildu ahal zaigu = eskale hori diru eske hurbil_ dakiGUke…     

    -  Nor-nork orainaldikoak: horretarako, Indikatiboko erroa -U- automatikoki        –ZAKE bihurtzen da. Gainerakoan, ez da ezer aldatzen, ez pertsona marken ordena, ez deus. 14. orrialdeko 3. taulako adizkiei banan-banan erreparatu diegu, ikasleak ohar daitezen, alde batetik, aipatutako aldaketa hori gertatu dela denetan (Indikatiboko U> ahalerako ZAKE) eta, bestetik, pertsonen markek Indikatiboko orainaldiko nor-nork adizkietako ordena bera jarraitzen dutela, hau da,  hasieran nor pertsona markak datozela eta amaieran, nork edo subjektuaren markak. Adib.: naUzu > naZAKEzu; zaitUgu > zaitZAKEgu; dUzu > deZAKEzu; gaitUzte > gaitZAKEte; zaitUztet > zaitZAKEtet; ditUzue > ditZAKEzue… Adib.: Eraman ahal naUzu autoz eskolaraino? = Eraman naZAKEzu autoz eskolaraino?; nahi baduzu, guk zu bazkaltzera gonbidatu ahal zaitUgu = …guk zu bazkaltzera gonbida­_ zaitZAKEgu; irakasleak ariketak egitera derrigortu ahal gaitU = irakasleak ariketak egitera derrigor_ gaitZAKE > haiek zuek  haserrarazi ahal zaitUztete > haiek zuek haserraraz_ zaitZAKEtete…

 -    Nor-nori-nork orainaldikoak. Aditz hauek nola daude osatuta Indikatiboko orainaldian? Lehenik, NOR=ZER (beti 3. pertsona, singularra nahiz plurala); gero, NORI pertsona morfema eta, azkenik, NORK edo subjetuaren marka: dizut, didazu, diguzu, diet, diegu…Ordena horretatik datorkio aditzari NOR-NORI-NORK izena. Ba ahaleran ez dugu ordena aldatuko. Bi aldaketatxo bakarrik egingo ditugu: DI horri –EZA gehituko diogu (pluralean ere bai) eta NORI eta NORK pertsona marken artean, -KE tartekatuko dugu: Beraz: DIEZA(zki) + NORI pertsona marka + KE + NORK pertsona marka. (14. orrialdeko laugarren taula) Adib: dizut > diEZAzuKEt; diguzue > diEZAguKEzue; didate > diEZAdaKEte; dio > diEZAioKE; dizuegu > diEZAzueKEgu… Adib.: Dabid, fotokopia bat eman ahal didazu? = Dabid, fotokopia bat eman diEZAdaKEzu?; nik zuei materiala blogean ipini ahal dizuet = nik zuei materiala blogean ipin_ diEZAzueKEt; haiek guri lagundu ahal digute = haiek guri lagun_ diEZAguKEte; zuk guri zalantzak argitu ahal dizkiguzu = zuk guri zalantzak argi_ diEZAzkiguKEzu; haiek haiei apunteak utzi ahal dizkiete = haiek haiei apunteak utz_ diEZAzkieKEte…

-    Sistema bakoitzean Indikatiboko adizkietatik Ahalerako adizkietara igarotzeko urrats nagusiak azaldu ahala, ariketa praktiko bat egin behar izan dute ikasleek klasean, Orainaldiko Ahalerak eragiten dizkigun buruhausteak! izenekoa. Gaurkoan, NOR-NORI eta NOR-NORK egin ditugu. Hurrengorako utzi dugu NOR-NORI-NORK sistema, nahiz eta azalpena gogorarazteko astia izan dudan.

OHARRA: Norbaitek berriro egin nahi izanez gero, ariketa hau H5P formatuan (interaktiboa) ere eskura dago blogean.

-       AHOZKO ADIERAZPENA: Turista mota (40´): Aste Santua igaro berri dugula eta, ikasleak agian norabait oporretan joango zirelakoan, turismoaz aritu gara solasean gaurkoan.

-          (Gaur) Egungo gazteek, dena antolatuta daukaten bidaiak egin beharrean, bidaia-txartela bakarrik erosten omen dute askotan eta gero gerokoak. Zuk zer duzu nahiago, bidaia antolatuak (hegaldia, egonaldia, otorduak, txangoak, eskupekoa...dena barnean dutenak)  egin ala bidaia-txartela bakarrik hartu eta gero zeure kontura (=zeure kabuz = zeure kasa) ibili? Zergatik? Eta promozionatzen diren lekuetara joan ala txoko ezkutuen bila ibili?

-       Zein izango litzateke zure ametsetako bidaia? Nora joango zinateke dena ordainduta edukiz gero (=edukiko bazenu)? OHARRA: ez ahaztu egoera hipotetikoa denez, adizki hipotetikoak erabili behar dituzula.

-    Inoiz izan duzu arazorik zure bidaiaren batean? Zein arazo? Nola konpondu zenuen? Erreklamazioa jarri behar izan zenuen?

-        Zuk trukatuko zenuke zeure etxea ezezagun batzuekin? Zergatik? Eta partekatuko al zenuke autoa ezezagun batekin / batzuekin bidaia bera egiteko? Zeure burua fidakaitzat (fidakaitza = mesfidatia) daukazu? Ala fidakorra zarela uste duzu?

- Zer deritzozu couchsurfing-ari[1]? Zuk partekatuko zenuke etxea bidaiari ezezagunekin? Hartuko al zenituzke zure etxean?

-          Etxerako lanak:

-          Berridatzi iradokizuna (ez debekua) adierazten duen  partizipioa + BEHARRIK egiturarekin osatutako esaldiak ZERTAN + partizipioa (rik) egitura erabiliz.

-     Bidegorriak bai, baina… izeneko cloze-testa (erantzun orriak eta azalpenak ere banatu dizkiet eta, zuzentzeaz gain, azalpen horiek arretaz irakur ditzatela aholkatu diet).

OHARRA: Norbaitek nahiago badu, ariketa hau H5P formatuan (interaktiboa) ere eskura dago blogean.

-     Perpaus kontzesiboei buruzko teoria (Gramatika eta ariketak II liburuko 42. gaia) irakur dezatela. Hurrengo egunean azalduko diet.

-     Gramatika eta ariketak II liburuko 15. orrialdeko ariketak, Orainaldiko Ahalerako sistema guztiak (nor, nor-nori, nor-nork, nor-nori-nork) lantzekoa (neuk prestatutako erantzun-orriak banatu dizkiet, egin ahala, eurek zuzen ditzaten).

OHARRA: Norbaitek nahiago badu, ariketa hau H5P formatuan (interaktiboa) ere eskura dago blogean.

-  BAKARRIZKETA fitxa bi, hurrengorako euren jarduna presta dezaten: Etxebizitza turistikoak / Bertako produktuekiko joera.

-    Iritzi artikulua: Etorkinak, “bigarren mailako” pertsonak? / Amazon gabe ezin izango nintzateke bizi.

-     AUKERAKO ENTZUMEN JARDUERA: Miren Gaztañaga aktoreari egindako elkarrizketa (entzungaia eta ebazpen-orria, blogean eskuragarri).

---

[1] Zer DERITZOZU couchsurfing-ARI = Zer IRIZTEN DIOZU couchsurfing-ARI

 = Zer IRUDITZEN ZAIZU couchsufing-A